BOUGIE EN ONTSTEKING KALENDER

"BOUGIE EN ONTSTEKING
KALENDER"

Tips van de "Jawaloog" voor het afstellen begint.

Voor men begint met het afstellen van de Jawa wil ik graag nog even enkele aandachtspunten met U bespreken om tot een zo goed mogelijk resultaat te komen.
Kontroleer eerst Akku, bedrading, bobine's + kabels + bougiedoppen, dynamo, anker, karburateur demonteren en reinigen en kontroleren. Waar nodig de defekte onderdelen vervangen, dubbelcheck, alles monteren en afstellen.
- DE ACCU zal gekontroleerd met de ampére-meter, minimaal een spanning dienen te hebben van 6 Volt,10 Amp.en
   NIET, zoals vaak wordt gekonstateerd in de praktijk, een accu-spanning van 5 Volt,70 Amp. Dan hoor je vaak als
   kommentaar: "Ja,maar het licht brandt toch ook"!! De spanning die voor een goede vonk noodzakelijk is, ligt boven 6 Volt
   en niet eronder, anders had men dat vermeld in 't Werkplaats Handboek.
- Akku doormeten met zuurweger. Indien gezond, bijvullen met gedestilleerd water en 10/11 uren doorladen.
- Bedrading, massa aansluiting en + aansluiting kontroleren op korrosie en reinigen. Eventueel schoon schuren.
- Bobine's en aansluitingen reinigen en kontroleren. Ophangbeugels kontroleren en reinigen, eventueel nieuwe aansluitingen.
Alles inspuiten met Silicone-Spray. Bougiekabels af en toe vervangen voorkomt problemen, geldt ook voor de bougiedoppen.
- Bougie's vervangen door het juiste type (zie schema hieronder), bougie reinigen (olieresten in de schacht geeft sluiting bij
   de bougie). Massa is erg belangrijk om een goede vonk te verkrijgen, geen goede vonk, slechte verbranding, bougies
   vervuilen sneller met als gevolg slecht draaien van de motor. Laat U door een kommerciële, maar onwetende verkoper,
   nooit een type bougie aanpraten wat niet bij Uw motortype behoort. Dit geeft 100 % zeker veel problemen. Vraag altijd
   om het juiste type. Wanneer een nieuwe/gebruikte bougie op de grond is gevallen, weggooien. Er kan een haarscheurtje in de
   isolator zijn ontstaan.
- Anker + dynamo reinigen. Bij de dynamo de grondplaat demonteren, stator kontroleren met de grondplaat of deze er nog
100% vlak op ligt en aangesloten vlak ronddraait. Zoniet, dan is meestal grondplaat krom en deze direkt vernieuwen.
Stator kan ook krom zijn, dat is lastiger om deze weer te richten. Door te vast aantrekken van de dynamobouten komt dit
vrij veel voor. Zie voor de juiste aantrekwaarde uw werkplaatshandleiding.
- Kontaktpunten vernieuwen bij twijfel over de staat van onderhoud. Op de juiste wijze monteren en goed kontroleren of
   bij het vast draaien de vaste kontaktpunt precies vlak op de grondplaat zit. Niet vergeten het asje in te vetten met speciaal
   vet.
- Alle aansluitingen van de dynamo, regelaar , kontaktslot enzovoort kontroleren op juiste aansluiting.
- Voorontsteking afstellen gaat eenvoudiger met een lampje dan met een vloeitje. Met een afstelpen/klok, kun je dan
zuiverder het juiste moment bepalen. Juiste spanningzoeker, extra draadje met klembekje aan de plus van de
spanningzoeker, deze + draad met klembekje op beweegbare kontaktpuntarm, daar waar draadje is vastgesoldeerd, (pas
op voor sluiting), andere draad aan de massa, bij BDP brandt lamp (eerst de R.-cylinder) dan terugdraaien naar juiste
Voorontstekings moment, lampje dient nu uit te gaan.
- Karburateur demonteren, met wasbenzine reinigen, in elkaar zetten, pakkingen + O ring + aanzuigrubber vernieuwen.
Kontroleer/ reinig/ vervang het luchtfilter. Kontroleer of de aansluitflens vlak is. Juiste afstel waarden voor de sproeiers,
naaldstand etc. Nieuwe benzineleiding en filter monteren.
- Kontroleer de zuigers, zuigerveren en de voet en koppakkingen. Wanneer alles korrekt is gedaan zal de motor zonder problemen moeten starten.

ACCU TIPS!!!
T.a.v. Aanschaf dient erop gelet te worden,dat de accu N I E T is gevuld voor verkoop !

Dat men let op de conditie van de accu-polen, die zijn van lood, welk na zéér lange tijd door inwerking heel hard worden. N I E T kopen, dit zegt iets over

de ouderdom van de accu.

Na aankoop en op voorgeschreven wijze te hebben gevuld met accu-zuur, de accu 10 á 11 uur met de aangegeven ampérage doorladen. N O O I T zomaar gaan gebruiken want dan wordt de levensduur van de accu aangetast.

Na doorladen, wederom accu-peil kontroleren, zo nodig bijvullen met accu-zuur tot max.-peil. Accu-polen met zuurvrije vaseline invetten.

Zorgdragen voor een juiste massa-aansluiting accu-frame, schoon en ingevet, juiste + aansluiting dmv. een nieuwe zekeringhouder met voorgeschreven amperage. Meestal 16 amp., maar zie instruktieboekje voor de juiste zekering. Aansluitingen van de zekeringhouder ook met vaseline iets invetten.

Regelmatig accu vloeistof peil kontroleren, indien peil snel zakt dan is dit een mogelijke aanwijzing tot onjuist laden van de regelaar (accu kan gaan koken, vloeistof komt via de doppen + ontluchting onder druk naar buiten, bekort de levensduur van de accu.) Bij vorst is de capaciteit van uw accu beduidend lager, onderhoud hem dus goed!

Wanneer de motorfiets langere tijd niet wordt gebruikt, de accu -/+ bedrading démonteren, druppellader aansluiten.

Eventueel bijvullen van de accu uitsluitend met gedistilleerd water.

Voor Jawa en CZ te gebruiken accu's!

6 Volt	Lengte in cm	Breedte in cm	Hoogte in cm	Type bijvoorbeeld;
B.39.- 6 7 amp.	12,6	5	12,5	353/354/360
B.49.- 6 8 amp.	9	8	16	634
6N 11A4	12,1	6	13,1	362
6N 11A-1B	6	14	13
6N 11A 3A *
12 Volt
12N5.5 3B	6	5	13	638 t/m 640
12N5.-. 3B	11,8	6	13	638 t/m 640

* equivalent voor Bosch 6 V. 12 Ah 80 A ,nr. 012 014 008

TIPS!!

Bij te rijk mengsel, wanneer het zogeheten '' verzuipen '' gaat optreden en de bougie '' vet '' slaat (met benzine + olie) na onvolledige verbranding. Dit mengsel bevat ook waterdamp. Samen met wat ontvettende benzine trekt dit in de isolator. Daarmee gaat de isolatorwaarde omlaag en de bougie kan doorslaan!!
Is dit het geval, dan de bougie direct vervangen.

T I P : VOOR het monteren van de bougie '' Altijd '' eerst de bougie-schacht in de cylinderkop reinigen, door vuil en vet aanslag maakt de bougie minder massa, dus

minder vonk of de vonk loopt weg langs de schacht naar de massa van de cylinderkop !!

T I P : KONTROLEER steeds de bougiedop/bougiekabel bobine-aansluitingen of deze goed zijn gemonteerd.

T I P : Vervang bougiekabels tijdig, bij oude, harde kabels kan de kern breken, vervolgens geen vonk.

Hiernaast afgebeeld de ontsteking van de Jawa Roadster/Cross 90 cc.

Afstelprocedure is als voor een ééncilinder. Zie de "voorontstekingskalender" voor de juiste waarden.

Deze ontsteking komt ook overeen met die van de Pionyr.

Bovenstaande ontsteking is van een 250 cc model, type 353/04 en afkomstig uit een werkplaatshandboek van 1961. Deze is echter bruikbaar als voorbeeld voor alle ééncilinder modellen.

Ontsteking van Jawa 354 met de spanningsregelaar op het dynamohuis.

Afstellen ontstekingstijdstip voor type 638/639/640/641:

Dit kunt U zelf doen als U de door ons beschreven werkwijze nauwkeurig opvolgt. Het is vooral van belang te kontroleren of de bevestigingsbouten van de dynamo goed vast zitten. bij de eigenlijke afstelling is het voornaamste principe dat de voorontsteking van de rechter cilinder d.m.v. de bovenste onderbreker het eerste wordt geregeld (bij 2 cilinders). Voordat we met de voorontsteking beginnen moeten eerst de onderbrekerpunten worden gekontroleerd en gereinigd en wel zodanig dat ze met het gehele oppervlak kontakt maken. Ingebrande kontaktpunten zijn niet meer te herstellen d.m.v. schuren, maar dienen vervangen te worden.

Onderstaande werkwijze en afstellingen gelden voor de typen vanaf 638.
Voor oudere typen is de werkwijze vergelijkbaar, maar raadpleeg uw handleiding of de tabel elders op deze pagina voor de juiste afstelwaarden.

1. bougies verwijderen en in het bougiegat van de rechtercilinder een meetapparaat met millimeter-verdeling schroeven (schuifmaat, meetstift of meetklok). Dan het BDP (bovenste dode punt) instellen door de krukas met een ringsleutel M 10 te verdraaien met de wijzers van de klok mee.

2. In deze positie de afstand tussen de kontaktpuntjes op 0,35 mm afstellen. (niet 0,3 mm zoals op de tekening). U kunt hiervoor een voelermaat gebruiken. Het dunne maatje 0,3 moet er juist tussendoor kunnen en het dikke maatje van 0,4 mag er net niet tussendoor kunnen. Is de afstand niet goed, dan is die door het afstellen van het vaste kontaktpunt bij te regelen.

3. Door het verdraaien van de krukas - tegen de wijzers van de klok in - de positie van de zuiger 2,5 tot 2,8 mm voor het BDP stellen. In deze positie moeten de kontaktpuntjes zich openen. Dit is vast te stellen d.m.v. een kontrolelampje of spanningzoeker dat op het kontakt van de onderbreker wordt aangesloten, of d.m.v. een dunne folie (sigarettenvloeitje) van cirka 0.05 mm dat tussen de kontaktpuntjes wordt geschoven. Zodra dit los kan worden getrokken begint het puntje te openen.

4. Bij de afstelling van de voorontsteking van de 2de cilinder (links) is de werkwijze hetzelfde, alleen met dit verschil dat bij een wijziging van de voorontsteking niet de grondplaat wordt verdraaid (zoals rechts), maar alleen de kleine kontaktplaat van de onderste onderbreker. Bij noodzakelijke vervroeging van de voorontsteking draaien we de kontaktplaat tegen de wijzers van de klok in, bij verlating van de voorontsteking met de wijzers mee.

5. Voor ééncilinder modellen geldt de werkwijze zoals vermeld bij de punten 1 t/m 3.

NOOT: bevestig de spanningzoeker met de MASSA aan de Voorremhandel of stuur, als er maar goed contact wordt gemaakt. Op deze wijze hangt de spanningzoeker ook mooi in het zicht voor het aflezen. De plusdraad met het krokodillenbekje vastklemmen op het aansluitpunt van de condensator en de bovenste onderbrekerarm, waar het soldeer zit. Als je nu de contactsleutel indrukt, moet het lampje branden omdat de zuigen in BDP staat en de contactpunten open staan. (niet te lang laten duren, anders loopt de accu snel leeg en branden de punten in). Nu de zuiger 2,5 - 2,8 mm terugdraaien. Op dat moment moet het lampje uitgaan.

Raadpleeg altijd Uw handleiding voor de juiste voorontstekings waarden en kontaktpuntafstand! De waarden in de tabel hieronder wijken soms af per type of bouwjaar, soms zelfs vanaf een bepaald motornummer in één en hetzelfde jaar. Er kan een ander blok zijn gemonteerd wat niet bij dat bouwjaar hoort. De genoemde waarden zijn bedoeld als leidraad en zijn algemene waarden.
Smeer ook het viltje op de as in met speciaal vet, niet met olie want dat verdwijnt te snel door de hoge temperatuur van de krukas. In sommige gevallen spat het vet zelfs op de kontaktpuntjes, waardoor er een slechtere of geen vonk meer komt.

Bij alle modellen tot 1954; Minus pool van de akku aan de massa.
Bij de modellen 250 en 350 vanaf 1954/55 en de modellen 125 en 175; Plus pool van de akku aan de massa.
Velorex 16/250, Plus pool van de akku aan de massa.
Bovenstaande waarden zijn ook niet zo betrouwbaar omdat Jawa en CZ dit een paar maal tussentijds hebben gewijzigd. Veel motoren hebben in Tsjechië nogal een rijke geschiedenis achter de rug en U weet nooit wat er is veranderd aan motorblok, of dynamo door een kreatieve geest. Vaak zijn er compleet nieuwe blokken ingebouwd die jonger of ouder waren dan het origineel. Ook hier geldt, raadpleeg Uw handleiding of kijk op de dynamo. Vaak staat daarop aangegeven welke pool aan de massa moet worden verbonden. Soms ook het bouwjaar van de dynamo.

VOORONTSTEKINGSKALENDER voor JAWA

type	cilinder inhoud	bjr.	voorontst. in mm	kontaktpunt afst. in mm	bougie NGK	el. afstand in mm	opmerkingen
550	50	'54-56			B7HS		type "Pionyr", eerste type
551	50	'57-62			B7HS		type "Jawetta"
552	50	'57-82					type "Stadion" diverse typen
555	50	'56-60			B7HS		type "Pionyr", volgende type (standaard)
20/21	50	'62-82			B8HS	0,5
23	50	'66-82			B8HS	0,5	type "Mustang"
210, 213, 215, 225	50				B7HS		type "Babetta"
M23A	50	'66-'82			B7HS		Mustang
Economy/Jazz	50	'80-92			B7HS		type "Economy en Jazz" (PAL N 7 R bougie)
585/586	50	'94-98					type "Mosquito"
Robot	90				B7HS
Roadster	90	'67-74	1,7-2,2	0,35-0,45	B7HS	0,5-0,6	type "Roadster" en "Cross" (Trial)
351	125	'54-55	3,8		B6HS	0,6
355	125	'56-59	3,8		B6HS	0,6
355/01	125	'55	3,8		B6HS	0,6
352	150	'54-55	3,5	0,35	B6HS	0,6	type "Junior"
356	175	'56-59	3,5	0,35	B6HS	0,5
10 Perak	250	'46-50	5,0	0,35	B5HS	0,5	type "Perak"
11 Perak	250	'50-54	5,0	0,35	B5HS	0,5	type "Perak"
353	250	'54-65	4,8-5,0 *	0,35	B7HS	0,5	* oud model dynamo
353/01	250		5,0
353/02	250		2,5
353/03	250	'54-55	4,8-5,0 *	0,35	B7HS	0,5	* oud model dynamo
353/04	250	'55-62	4,0-4,5 *	0,35	B5HS	0,5	* va. motornr. 117176
353/04	250	'55-62	4,0-4,5 *	0,35	B5HS	0,5	* va. motornr. 155101
353/06	250	1962	4,0-4,5 *	0,35	B7HS	0,5	* 3-phase dynamo
559	250	'62-74	2,5-3,0	0,35	B7HS	0,5
559/01	250		2,5-3,0	0,35	B5HS	0.6	Dynastarter
559/02	250	voor '62	3,0	0,35	B5HS	0,6
559/02	250	1962 !!	3,5-4,0 *	0,35	B5HS	0,6	* vanaf bouwjaar 1962
559/03	250	'63-64	2,5-3,0	0,35	B5HS	0,6	SUPER SPORT
559/04	250	'67-72	3,5-4.0	0,35	B7HS	0,5
559/05	250	'62-74	2,5-3,0 ??	0,35	B7HS	0,5
590	250	'66-74	3,5-4,0	0,35	B8HS	0,5
590/5	250		2,5-3,0 ??	0,35	B7HS	0,5
590/2	250		3,5-4,0	0,35	B5HS	0,6	Californian Sport
590	250				B8HS		Californian IV
592/2	250	'69-74	3,5-4,0	0,35	B7HS	0,5
623	250	'70-72		0,35	B7HS	0,5
12 Ogar	350	'47-50	3,2-3,8	0,35	B5HS	0,5	Jawa/Ogar
18 Ogar	350	'50-56	3,2-3,8	0,35	B6HS	0,5	Perak
354	350	'53-64	3,2-3,5*	0,35	B5HS	0,5	* oud model dynamo
354/02	350	1954	3,2-3,5*	0,35	B5HS	0,5	* oud model dynamo
354/03	350	1958	3,2-3,4*	0,35	B5HS	0,5	* nieuw model dynamo
354/04	350	1962	3,2-3,4	0,35	B5HS	0,5
354/06	350	1963	3,2-3,5	0,35	B5HS	0,5
360/00	350	'64-75	3,2-3,5	0,35	B7HS *	0,5	* of B8HS
360/01	350	'64-74	2,5-3,0	0,35	B5HS	0,5	Automaat
361	350	'65-68	2,5-3,0 ??*	0,35	B5HS	0,5	* of 3,2-3,5 volgens andere bron. CALIFORNIAN II
362	350	'69-75	2,5-3,0	0,35		0,5	CALIFORNIAN VI
623	250	'70-72			B8HS		BIZON
633	350	'70-73	2,7-3,2	0,35	B8HS	0,5	BIZON
634/4/3	350	'73-84	2,7-3,2	0,35	B7HS	0,5
638	350	'84-90	2,5-2,8	0,35	B8HS	0,5	typen met kontaktpuntjes
639	350	'89-93	2,5-2,8	0,35	B8HS	0,5	typen met kontaktpuntjes
640/641	350	'91-94	2,5-2,8	0,35	B8HS	0,5	typen met kontaktpuntjes
644	350	'94-	2,5-2,8	0,35	B8HS	0,5	CHOPPER typen met kontaktpuntjes
645	350	'95-	2,5-2,8	0,35	B8HS	0,5	TRAMP typen met kontaktpuntjes
593	250	'94-	1,4-1,6	el. ontsteking	B7ES		TOURING ENDURO electronische ontsteking

15	500	'52-53	4 takt
15/02	500	'53-58	4 takt
Rotax	500	'86-90	4 takt		D8EA/ D8EV	0,5	4 takt

In bovenstaande staat is de NGK bougie als standaard genomen. Natuurlijk is ieder ander merk bougie geschikt voor Uw Jawa motorfiets. Daarom vindt U hieronder een vergelijkingstabel om Uw keuze te vergemakkelijken. Neem de NGK bougie die hierboven bij Uw type staat. Kijk dan in de "BOUGIEKALENDER" hieronder met welke "andere" bougie deze vergelijkbaar is. Zorg ervoor dat U altijd de juiste bougie gebruikt voor Uw Jawa van het juiste type en de juiste warmtegraad. Een verkeerde bougie kan veel problemen veroorzaken, tot aan gaten branden in de zuiger toe. NGK en ook de andere bekende merken, hebben bougie's in het assortiment, met of zonder platinum punten. Een Platinum-Bougie heeft een betere geleiding aan de elektrode, waardoor juist een veel betere/krachtiger vonk ontstaat, daardoor beter starten, betere verbranding en minder vervuiling. Een Platinum bougie heeft een hogere levensduur en kost natuurlijk wat meer dan een "gewone"bougie. Een gewone NGK B6HS komt overeen met een NGK B6HVX (platina electrode).

SYMBOOLVERKLARING VAN DE NGK BOUGIE'S; voorbeeld BP6HS

B    breedte van de schroefdraad is 14 mm, sleutelwijdte van het zeskant is 20.8 mm
P    Verlengde middenelektrode
6    dit betekent de warmtegraad van de bougie, hoe hoger het cijfer, hoe kouder de bougie
E    lengte van de schroefdraad is 19,0 mm
H    lengte van de schroefdraad is 12,7 mm
S    koperkern elektrode
R   wordt niet genoemd hierboven, maar staat voor "ontstoord".

"BOUGIEKALENDER"
"Bougiekalender" maakt het mogelijk om de verschillende typen bougie's onderling te vergelijken en zo Uw keuze te vergemakkelijken. Helaas heb ik moeten ontdekken dat de vergelijking toch niet altijd opgaat zoals hieronder opgegeven. Jawa en CZ onderhoudsboekjes geven soms andere typen bougie's op dan uit vergelijking blijkt met de boeken van de bougie fabrikanten. De gegevens hieronder zijn opgegeven door NGK.

NGK	BOSCH	CHAMPION	KLG	PAL (CZ)	MOTORCRAFT
B5HS	W145 T1	L95 Y	F 70	14-5
B6HS	W175 T1	L86/L88	F 75	14-7	AE3
B7HS	W225 T1	L85	F 80	14-8	AE2
B8HS	W240 T1	L5/L81	F 100	14-9	AE2
B7ES	W7C, W7CC	N4, N4C, N7, N288	FE75, FE75C	L 15 C	AG2, AG2C

Kleppendiagram van beide Jawa 500 OHC types. Links type 15, rechts type 16 (15/02).

A. Inlaat

B. Uitlaat

VOORONTSTEKINGSKALENDER voor CZ

type	cilinder inhoud	bjr.	voorontst. in mm	kontaktpunt afst. in mm	bougie NGK	el. afstand in mm	opmerkingen
125 a	125	1946	5,0	0,4		0,5
125 b	125	1947	5,0	0,4		0,5
125 c	125	'50-54			B7HS
125 t	125
150	150				B7HS	0,5	Inrijden B6HS
453	125	'63-70	3,8	0,5	B6HS	0,5	Inrijden B5HS
471	250	'74-82	2,5-2,8	0,35	B7HS		type "SPORT"
471	250	1974/82			B8HS
472	350	1976/86	2,8	0,35	B8HS
473	125	1966			B6HS
473	125	1976			B8HS		TRIAL en SPORT
475	250	1962			B7HS
475	250	1972			B8HS		SPORT en TRIAL
476	125	1969/70			B8HS
476	125	1976	3,2	0,4	B8HS	0,7	type "SPORT"
450	175	1960	3,5	0,35	B7HS		Inrijden B8HS
455	250	1961/63			B7HS
460	175	1961			B8HS		TRIAL
476.02	125	'74-78			B8HS	0,7
477	175	1970/76	2,9	0,4	B8HS	0,7	en type "SPORT"
470	175	1968			B8HS		SPORT en TRIAL
481	125	1976			B8HS		TRIAL
482	175	1976			B8HS		TRIAL
485	250	'81-86			B8HS		oud model motorblok
487	175	1982			B8HS
487.3	180	1991	2,9	0,4	B8HS	0,6
488.3	125	1991	3,2	0,4	B8HS	0,6
488.4	125	19??	3.0	0.4	B8HS
487.4	180	19??
450	175	'63-70	3,5	0,5		0,5
477/01	175	'69-78			B8HS	0,5
477/02	175	'74-78			B8HS	0,5

501/505	175	1959/62			B7HS		CEZETA

CROSS				ENDURO			TERREIN MOTOREN
961	175	1962			B8HS
961	250	1963			B8HS
968	250	1963/64			B8HS
971	175	1964/65			B8HS
980	250	1966			B8HS
988	250	1973			B8HS
969	350	1964/66			B8HS

VOORONTSTEKINGSKALENDER voor VELOREX

type	cilinder inhoud	bjr.	voorontst. in mm	kontaktpunt afst. in mm	bougie NGK	el. afstand in mm	opmerkingen
16/350	350		3,0-3,5	0,3-0,4		0,6-0,7	zonder achteruit
16/350	350		2,0				met achteruit
16/250	250		4,8-5,0	0,35-4,0		0,5-0,6
16/175	175		3,2-3,8	0,35-4,0		0,5-0,6
435 0			3,5	0,4		0,7	zonder achteruit
435 0			2,0				met achteruit

BOUGIEDOPPEN VOOR JAWA, CZ en VELOREX.
Als bougiedop voor alle Jawa's, CZ's en Velorexen, is een heel geschikte dop de NGK LD-F. Jawa schrijft namelijk zelf voor om geen bougiedoppen te gebruiken met ontstoringsweerstand. De meeste bougiedoppen worden verkocht met ontstoringsweerstand. Door deze ontstoringsweerstand ontstaat een minder goede vonk, waardoor een slechtere verbranding kan optreden en dus slechter draaiende motor en meer vervuiling met alle gevolgen van dien. Natuurlijk hebben ook andere merken goede, ontstoorde bougiedoppen.

TERUG NAAR INDEX